Üretim hatlarında kodlama hataları, hem üreticilerin maliyetlerini artıran hem de marka itibarını zedeleyen en kritik sorunlardan biridir. Kodlama işlemi; tarih, lot numarası, barkod, QR kod veya seri numarası gibi ürün takibi için hayati bilgilerin doğru şekilde işlenmesini sağlar. Bu nedenle bir üretim hattında kodlama hatası oluştuğunda, ürün geri çağırma riskinden regülasyon uyumsuzluğuna, müşteri şikâyetlerinden sahtecilik riskine kadar birçok ciddi problem ortaya çıkabilir.
Bu yazıda kodlama hatalarının neden oluştuğunu, hangi üretim teknolojilerinde nasıl görüldüğünü ve nasıl kalıcı olarak önlenebileceğini detaylı şekilde inceliyoruz.
1. Kodlama Hataları Neden Oluşur?
Kodlama hataları farklı teknolojilerde farklı sebeplerle ortaya çıkabilir. Ancak endüstriyel üretim hatlarında en sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
1.1 Operatör Hataları
Operatörün cihaz ayarlarını yanlış girmesi en yaygın hata sebebidir.
Örnekler:
Tarih formatının yanlış ayarlanması
Ürün değişiminde kod parametrelerinin güncellenmemesi
Kartuş değişiminde uygun mürekkep kullanılmaması
Bu tür hatalar özellikle CIJ ve TIJ yazıcılarda sık görülür.
1.2 Üretim Hızının Kodlama Sistemine Uygunsuzluğu
Her kodlama teknolojisi belirli bir hız kapasitesine sahiptir.
Sorun örnekleri:
Yüksek hızlı içecek hatlarında CIJ baskının silik çıkması
Konveyörün hızlanmasıyla QR kod okunabilirliğinin bozulması
Lazer odaklamasının hızdan dolayı kayması
1.3 Yüzey Uygunsuzluğu
Kodlanacak yüzeyin şu özellikleri kaliteyi doğrudan etkiler:
Pürüzlülük
Renk
Yansıtıcılık
Statik elektrik
Esneklik
Örneğin parlak metal yüzeylerde fiber lazer, plastik yüzeylerde CO2 lazer tercih edilmeli; aksi halde markalama zayıf olur.
1.4 Çevresel Faktörler
Toz, nem, sıcaklık değişimleri özellikle CIJ ve TIJ makinelerinde baskı kalitesini ciddi şekilde düşürür.
Toz → mürekkep dağılımını bozar
Nem → solvent yapısını etkiler
Sıcaklık → lazerin güç yoğunluğunu değiştirir
1.5 Sarf Malzemesi Kaynaklı Problemler
TIJ ve CIJ sistemlerde:
Eski mürekkep
Uygun viskozitede olmayan solvent
Kalitesiz kartuş
doğrudan hataya sebep olur.
1.6 Donanım ve Kalibrasyon Sorunları
Nozzle tıkanması (CIJ/TIJ)
Lazer lensinin kirlenmesi
Yazıcı kafasının yanlış açıda konumlanması
Kodlama mesafesinin yanlış ayarlanması
Bu teknik nedenler hataların büyük kısmını oluşturur.
2. Kodlama Sistemlerine Göre Hata Türleri
Aşağıda üç temel teknolojide en sık görülen hata türlerini listeledik.
2.1 TIJ Kodlama Hataları
Kartuşun tam oturmaması
Düşük sıcaklıkta mürekkebin akışını kaybetmesi
Çok hızlı hareketli yüzeyde çizik oluşması
Karton yüzeylerde dağılma
Çözüm: Yüksek viskoziteli mürekkep + stabil konveyör hızı
2.2 CIJ Kodlama Hataları
Nozzle tıkanması
Solvent oranının düşmesi
Çok parlak veya kirli yüzeylerde okuma hatası
Konveyör titreşimleri
Çözüm: Düzenli bakım + kapalı ortamda çalışma + viskozite kontrolü
2.3 Lazer Markalama Hataları
Yanlış odak mesafesi
Yetersiz lazer gücü
Aşırı güç nedeniyle yüzeyin yanması
UV, fiber ve CO2 lazerin yanlış malzemede kullanılması
Çözüm: Otomatik odaklama + malzemeye uygun lazer seçimi
3. Kodlama Hataları Nasıl Önlenir?
3.1 Doğru Teknoloji Seçimi
Her üretim hattı için uygun kodlama yöntemi farklıdır.
Örnek:
Metal → Fiber lazer
Karton → TIJ
Yüksek hızlı içecek hattı → CIJ
Plastik ambalaj → CO2 lazer
✔ Yanlış teknoloji seçimi en büyük hata kaynağıdır.
3.2 Uygun Mürekkep ve Sarf Malzemesi Kullanımı
TIJ/CIJ sistemlerde FDA uyumlu, yüzeye özel mürekkepler kullanılmalıdır.
Örneğin:
HDPE plastik için özel solvent bazlı mürekkep
PE yüzey için hızlı kuruyan mürekkep
Kablo sektöründe pigment mürekkepler
3.3 Düzenli Bakım ve Kalibrasyon
Nozzle temizliği
Lazer lens bakım
Filtre değişimleri
Yazıcının otomatik yıkama periyotları
Bakım eksikliği → %70’e varan hata artışı.
3.4 Operatör Eğitimi
En iyi makine bile operatör eğitimi yoksa doğru çalışmaz.
Eğitim içeriği:
Kod formatı oluşturma
Ürün geçişlerinde parametre değiştirme
Hız–mesafe ayarı
Lazer güvenliği
3.5 Üretim Hattı Stabilitesinin Sağlanması
Titreşim, hız dalgalanması ve konveyör bozuklukları baskıyı bozar.
Önlem:
Encoder kullanımı
Konveyör lastiklerinin düzenli yenilenmesi
Ürün sabitleyici aparatlar
3.6 Görüntü İşleme ile Otomatik Doğrulama (Vision System)
En profesyonel çözüm:
✔ Kamera sistemi → kodu anında tarar
✔ Bozuk ürün → otomatik ayırma
✔ Seri numaralarda eksik karakter → anında uyarı
Büyük tesislerde zorunlu hale gelmiştir.
4. Kodlama Hatalarının Maliyete Etkisi
Kodlama hataları aşağıdaki maliyetleri doğurur:
Ürün imhası
Hatalı baskı nedeniyle yeniden işçilik
Geri çağırma riskleri
Müşteri memnuniyetsizliği
CE/GMP/IATF uyumsuzluk cezaları
Yapılan araştırmalar gösteriyor ki:
📌 Bir fabrikada kodlama hataları toplam üretim maliyetinin %2,5’ine kadar çıkabilir.
Bu nedenle hata önleme → kâr artışı demektir.
Makinalarımızın nasıl çalıştığını merak ediyorsanız Youtube Kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
